Lew Mechlis

Lew Mechlis

Лев Захарович Мехлис

Ponury Demon

Lew Mechlis (1939)
generał pułkownik (zdegradowany z komisarza armijnego I rangi)
Pełne imię i nazwisko	Lew Zacharowicz Mechlis
Data i miejsce urodzenia	1?/13 stycznia 1889 Odessa, gubernia chersońska, Cesarstwo Rosyjskie
Data i miejsce śmierci	13 lutego 1953 Moskwa, RFSRR, ZSRR
Przebieg służby
Lata służby	1911–1917, 1918–1920, 1937–1950
Formacja	Armia Imperium Rosyjskiego Rewolucyjna Armia Wolnej Rosji Armia Czerwona Armia Radziecka
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa: front wschodni wojna domowa w Rosji, II wojna światowa: front wschodni: atak Niemiec na ZSRR Kercz-Teodozja
Odznaczenia

Lew Mechlis

Minister kontroli państwowej ZSRR (1946–1950) Ludowy komisarz kontroli państwowej ZSRR (1940–1941)
Okres	od 19 marca 1946 do 27 października 1950
Przynależność polityczna	WKP(b)
Poprzednik	Wasilij Popow
Następca	Wsiewołod Mierkułow
Okres	od 6 września 1940 do 21 czerwca 1941
Poprzednik	Rozalija Ziemlaczka (jako przewodnicząca Komisji Kontroli Radzieckiej przy Radzie Komisarzy Ludowych ZSRR)
Następca	Wasilij Popow
Wiceprzewodniczący Rady Komisarzy Ludowych ZSRR
Okres	od 6 września 1940 do 15 maja 1944
Przynależność polityczna	WKP(b)
Redaktor naczelny „Prawdy”
Okres	od 1930 do 1937
Poprzednik	Haralds Krūmiņš
Następca	Aleksandr Nikitin

Lew Zacharowicz Mechlis (ros. Лев Захарович Мехлис; ur. 1 stycznia^?/13 stycznia 1889 w Odessie, zm. 13 lutego 1953 w Moskwie) – radziecki wojskowy, działacz partyjny i państwowy oraz polityk narodowości żydowskiej, generał pułkownik (zdegradowany ze stopnia komisarza armijnego I rangi), minister kontroli państwowej ZSRR (1946–1950), wcześniej naczelnik Głównego Zarządu Politycznego Armii Czerwonej (1941–1942 i 1937–1940, w latach 1937–1940 jako Zarządu Politycznego, w latach 1940–1941 jako Głównego Zarządu Propagandy Politycznej), wiceprzewodniczący Rady Komisarzy Ludowych ZSRR (1940–1944), ludowy komisarz kontroli państwowej ZSRR (1940–1941) i redaktor naczelny „Prawdy” (1930–1937). Członek Komitetu Centralnego WKP(b) (1937–1952) i deputowany do Rady Najwyższej ZSRR I i II kadencji.

Życiorys

Urodził się w żydowskiej rodzinie urzędnika. Pracował jako nauczyciel. W latach 1907–1910 członek lewicowej partii syjonistycznej Poalej Syjon. W czasie wojny domowej w Rosji wykonywał zadania partii bolszewickiej w Armii Czerwonej. W latach 1920–1921 na Krymie pomagał Rozalii Ziemlaczce mordować carskich oficerów, którzy oddali się do niewoli.

W latach 1921–1926 pracował na stanowiskach partyjnych i w radach. Po ukończeniu Instytutu Czerwonej Profesury w 1930 kierownik Wydziału Wydawnictw Komitetu Centralnego WKP(b), jednocześnie członek kolegium redakcyjnego gazety „Prawda”.

W latach 1937–1940 szef Głównego Zarządu Politycznego Armii Czerwonej. W latach 1940–1941 komisarz ludowy Kontroli Państwowej ZSRR. W 1941 znowu wyznaczony na szefa Głównego Zarządu Politycznego Armii Czerwonej. W maju 1942 przedstawiciel Stawki Najwyższego Naczelnego Dowództwa we Froncie Krymskim. Nie wywiązał się z zadania zorganizowania skutecznej obrony, za co był usunięty ze stanowiska. Podczas masakry w Teodozji zachęcał sowieckich żołnierzy do wymordowania rannych jeńców niemieckich w szpitalu wojskowym.

Dalej członek Rad Wojennych szeregu armii i frontów. W latach 1946–1950 minister Kontroli Państwowej ZSRR. Na 17 zjeździe WKP(b) wybrany na zastępcę członka Komitetu Centralnego, a na 18 i 19 zjazdach członkiem KC. W latach 1938–1952 członek Biura Organizacyjnego KC WKP(b).

Nazywany „Ponurym Demonem”, był jednym z najbardziej znienawidzonych ludzi w Armii Czerwonej. Wyróżniał się skrajną nadgorliwością; jako szef Głównego Zarządu Politycznego od grudnia 1939 objeździł Syberię, wydając masowe wyroki śmierci na oficerów i komisarzy. Gdy po ataku Niemiec na ZSRR żołnierze Wehrmachtu używali „żywych tarcz” z cywilnych mieszkańców ZSRR, Mechlis rozkazał Armii Czerwonej mordować cywilów seriami z karabinów maszynowych.

Deputowany i członek Prezydium Rady Najwyższej ZSRR 1 i 2 kadencji. Odznaczony 4 Orderami Lenina i 8 innymi orderami (m.in. Order Virtuti Militari IV klasy) oraz medalami. Pochowany na Cmentarzu przy Murze Kremlowskim w Moskwie.

Galeria

• 
  Własnoręczna notatka do Żdanowa, w której omawiane jest wykonywanie czystek z 1937 roku
• 
  W okresie wielkiej czystki z elitą armii, m.in. Woroszyłowem, Jegorowem, Szaposznikowem i Budionnym (1938)
• 
  Chruszczow i Mechlis w zajmowanej zbrojnie Besarabii (1940)

Bibliografia

• Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 16, s. 198, Wyd. 1974.
• Simon Sebag Montefiore: Stalin. Dwór czerwonego cara. Warszawa: Wydawnictwo Magnum, 2004. ISBN 978-83-89656-06-3.
• Donald Rayfield: Stalin i jego oprawcy. tłum. Sławomir Kędzierski, Ewa Skórska. Warszawa: Wydawnictwo Amber, 2009. ISBN 978-83-241-3333-8.