Richard von Weizsäcker
Richard von Weizsäcker | |
|---|---|
 Richard von Weizsäcker në vitin 1984 | |
| President federal i Gjermanisë | |
| Në detyrë 1 korrik 1984 – 30 qershor 1994 | |
| Paraprirë nga | Karl Carstens |
| Pasuar nga | Roman Herzog |
| Kryetar i Bashkisë së Berlinit Perëndimor | |
| Në detyrë 11 qershor 1981 – 9 shkurt 1984 | |
| Paraprirë nga | Hans-Jochen Vogel |
| Pasuar nga | Eberhard Diepgen |
| Të dhëna vetjake | |
| U lind më | Richard Karl Freiherr von Weizsäcker 15 prill 1920 Stuttgart, Gjermani |
| Vdiq më | 31 janar 2015 Berlin, Gjermani |
| Partia politike | CDU |
| Profesioni | Jurist, politikan |
| Nënshkrimi |  |
Richard Karl Freiherr von Weizsäcker (15 prill 1920 – 31 janar 2015) ishte një politikan gjerman i CDU-së, i cili shërbeu si president federal i Gjermanisë nga viti 1984 deri në vitin 1994. Ai ishte një nga figurat më të respektuara të jetës politike gjermane të pasluftës dhe lidhet veçanërisht me reflektimin publik mbi të kaluarën naziste, me kulturën demokratike të Republikës Federale dhe me momentin historik të ribashkimit gjerman.[1][2]
Ai ishte presidenti i gjashtë federal i Republikës Federale të Gjermanisë dhe, pas 3 tetorit 1990, presidenti i parë i Gjermanisë së ribashkuar. Para presidencës, ai ishte deputet në Bundestag dhe kryetar i Bashkisë së Berlinit Perëndimor nga viti 1981 deri në vitin 1984.[1][3]
Jeta e hershme dhe arsimi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Richard von Weizsäcker lindi më 15 prill 1920 në Stuttgart, në një familje të njohur gjermane me traditë politike dhe diplomatike. Babai i tij, Ernst von Weizsäcker, ishte diplomat. Fëmijëria dhe rinia e tij u zhvilluan në një mjedis të lidhur ngushtë me elitën shtetërore gjermane të periudhës ndërmjet dy luftërave botërore.[4][2]
Nga viti 1938 deri në vitin 1945 ai kreu shërbim ushtarak. Pas luftës studioi histori dhe drejtësi, duke ndjekur studime në Oxford, Grenoble dhe më pas në Gjermani. Më vonë mori doktoraturën në drejtësi dhe u formua si jurist. Përvoja e luftës dhe e shembjes së Gjermanisë naziste la një gjurmë të thellë në vetëkuptimin e tij politik dhe moral, gjë që u pasqyrua më vonë në shumë nga fjalimet e tij publike.[1][2]
Hyrja në jetën publike
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Pas përfundimit të studimeve, Weizsäcker punoi në sektorin privat dhe në ndërmarrje të ndryshme, por njëkohësisht u përfshi gjithnjë e më shumë në jetën publike gjermane. Në vitin 1954 iu bashkua CDU-së. Përveç angazhimit partiak, ai mori role me rëndësi edhe në jetën kishtare protestante, duke qenë president i Kirchentag-ut gjerman në dy periudha të ndryshme, 1964–1970 dhe 1979–1981.[1][3]
Në zgjedhjet federale të vitit 1969 u zgjodh deputet në Bundestag. Ai mbeti anëtar i parlamentit federal deri në vitin 1981. Gjatë kësaj periudhe fitoi reputacion si një politikan i kultivuar, me profil të pavarur dhe me ndjeshmëri të veçantë për çështjet e historisë gjermane, të përgjegjësisë politike dhe të marrëdhënieve midis lindjes dhe perëndimit të Evropës.[1][4]
Kryetar i Bashkisë së Berlinit Perëndimor
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Në vitin 1981 Weizsäcker u zgjodh kryetar i Bashkisë së Berlinit Perëndimor. Ai e mbajti këtë detyrë deri në vitin 1984, kur u zgjodh president federal. Mandati i tij në Berlin u zhvillua në një periudhë të ndjeshme të Luftës së Ftohtë, kur Berlini Perëndimor kishte një peshë të veçantë simbolike dhe politike në marrëdhëniet ndërmjet dy Gjermanive dhe ndërmjet blloqeve ndërkombëtare.[3][2]
Gjatë viteve në krye të Berlinit Perëndimor, Weizsäcker u përpoq të ruante idenë e një kombi gjerman të ndarë në dy shtete, por të lidhur nga historia dhe kultura e përbashkët. Qëndrimi i tij ndaj Gjermanisë Lindore dhe ndaj çështjes kombëtare dallohej për tonin e matur, serioz dhe institucional. Pikërisht kjo periudhë e forcoi më tej profilin e tij si një figurë kombëtare dhe e hapi rrugën drejt presidencës federale.[1][3]
President federal i Gjermanisë
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Më 1 korrik 1984 Richard von Weizsäcker mori detyrën si president federal i Gjermanisë. Në vitin 1989 ai u rizgjodh për një mandat të dytë. Presidenca e tij përfshiu fundin e Luftës së Ftohtë, rënien e rendit komunist në Evropën Lindore dhe, më në fund, ribashkimin gjerman.[1][2]
Ai konsiderohej gjerësisht si një president me autoritet të lartë moral dhe intelektual. Në kulturën politike gjermane, Weizsäcker nuk u pa thjesht si figurë përfaqësuese, por si një zë i ndërgjegjes demokratike të republikës. Fjalimet e tij kishin ndikim të gjerë në debatin publik, sidomos kur trajtonin temat e kujtesës historike, të përgjegjësisë politike dhe të identitetit gjerman pas vitit 1945.[1][2][5]
Fjalimi i 8 majit 1985
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Një nga momentet më të rëndësishme të presidencës së tij ishte fjalimi i mbajtur më 8 maj 1985, në 40-vjetorin e përfundimit të Luftës së Dytë Botërore në Evropë. Në atë fjalim, Weizsäcker e quajti 8 majin 1945 një “ditë çlirimi”, formulim që u bë një pikë kthese në mënyrën se si Gjermania Federale fliste publikisht për fundin e luftës, për krimet naziste dhe për përgjegjësinë historike gjermane. Ky fjalim mbetet një nga tekstet politike më të rëndësishme në historinë e Gjermanisë së pasluftës.[6][5]
Ribashkimi gjerman
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Mandati i dytë i Weizsäckerit përkoi me ribashkimin gjerman. Më 3 tetor 1990, me hyrjen e landeve të ish-Republikës Demokratike Gjermane në Republikën Federale, ai u bë presidenti i parë i Gjermanisë së ribashkuar. Në atë periudhë ai shihej si një figurë veçanërisht e përshtatshme për të mishëruar vazhdimësinë kushtetuese të shtetit dhe, njëkohësisht, nevojën për një identitet të ri të përbashkët kombëtar.[1][3]
Fjalimet e tij për ribashkimin u dalluan për tonin e tyre jo triumfalist. Weizsäcker theksonte lirinë e rifituar dhe dimensionin historik të bashkimit, por njëkohësisht edhe detyrat morale, politike dhe shoqërore që rridhnin prej tij. Për këtë arsye ai u bë një nga figurat më të besueshme publike të Gjermanisë së fillimviteve 1990.[3][5]
Pas presidencës
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Pas përfundimit të mandatit në vitin 1994, Richard von Weizsäcker mbeti aktiv në jetën publike gjermane dhe ndërkombëtare. Ai vazhdoi të ndërhynte në debate mbi demokracinë, kujtesën historike, politikën e jashtme dhe përgjegjësinë morale të Gjermanisë në Evropë dhe në botë. Statusi i tij si burrë shteti i respektuar mbeti i paprekur edhe pas largimit nga posti.[1][2]
Në Gjermani ai vazhdoi të shihej si një figurë e rrallë e pajtimit ndërmjet autoritetit shtetëror, reflektimit historik dhe tonit qytetar. Pikërisht ky kombinim shpjegon pse ai kujtohet shpesh jo vetëm si president i republikës, por edhe si një nga personalitetet më të rëndësishme morale të Gjermanisë demokratike.[5]
Vdekja dhe trashëgimia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Richard von Weizsäcker vdiq më 31 janar 2015 në Berlin, në moshën 94-vjeçare. Më 11 shkurt 2015 Gjermania i dha lamtumirën me një ceremoni shtetërore mortore në Berlin. Në homazhet zyrtare, ai u kujtua si një nga presidentët më të mëdhenj federalë dhe si një figurë që i kishte dhënë Gjermanisë respekt, autoritet moral dhe orientim politik në momente vendimtare të historisë së saj moderne.[5]
Trashëgimia e tij lidhet veçanërisht me mënyrën se si Gjermania demokratike mësoi të flasë për të kaluarën naziste, me rolin përfaqësues të presidencës federale dhe me kapërcimin politik e simbolik të ndarjes gjermane. Në këtë kuptim, Weizsäcker mbetet një nga figurat më të rëndësishme të Republikës Federale të Gjermanisë në shekullin XX.[1][6][5]
Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 "Richard von Weizsäcker (1984–1994)". Der Bundespräsident (në anglisht). Office of the Federal President. Marrë më 24 prill 2026.
- 1 2 3 4 5 6 7 "Richard von Weizsäcker". Encyclopaedia Britannica (në anglisht). Encyclopaedia Britannica. Marrë më 24 prill 2026.
- 1 2 3 4 5 6 "Federal President Dr. Richard von Weizsäcker". City of Wiesbaden (në anglisht). City of Wiesbaden. Marrë më 24 prill 2026.
- 1 2 "Richard von Weizsäcker". Geschichte der CDU (në anglisht). Konrad-Adenauer-Stiftung. Marrë më 24 prill 2026.
- 1 2 3 4 5 6 "Last respects to a great German". Federal Government (në anglisht). Federal Government of Germany. 11 shkurt 2015. Marrë më 24 prill 2026.
- 1 2 "Speech by Federal President Richard von Weizsäcker at the commemoration ceremony held by the German Bundestag on 8 May 1985" (PDF). Der Bundespräsident (në anglisht). Office of the Federal President. Marrë më 24 prill 2026.