Urang Parsia

Parsia atawa Parsi iyalah urang nang tamasuk dalam bubuhan Bangsa Iran, mamakai basa Parsia lawan juwa baisi parsamaan budaya lawan bubuhan Bangsa Iran nang lain. Bubuhan ngini banyak badiam di Iran wan ada juwa mangganai di sapalih nagara lain nangkaya Amirika Sarikat, Kuwait, Turki, Uni Emirat Arab, Irak lawan juwa sapalih nagara di Timur Tangah.
Sajarah
[babak | babak asal-mulanya]Urang Parsia adalah katurunan bubuhan Arya nang hijrah matan Asia Tangah ka Iran rahatan milenium kadua sabalum Masehi (BC).[1][2] Bubuhan Arya ngini imbahtu tabagi dua jadi Bubuhan Parsia wan Bubuhan Media, nang buhannya imbahtu bakambuh duwa urang-urang kaya Elam.[3][4] Tumatan sini, basa Parsia wan basa Iran lainnya cungul. Muasal sajarah tatulis panambayan ihwal urang Parsia ngini iya prasasti Assyrian (834 SM), nang di dalam prasasti nitu ada tasambat ihwal urang Parsua (Parsia) wan Muddai (Media) [5][6] Pas ngitu, urang Assyrian mamakai kuyaan 'Parsua' gasan manyambat urang-urang di Iran. Lalu ai urang Yunani maumpati kuyaan ngini gasan manyambat ngaran paradaban matan Iran. Pas urang Parsia masuk Islam, urang Arab manyahuti urang-urang tu 'Pars' karana abjad 'P' kadada di tulisan Arab.
Wilayah Parsia imbah nitu dikuasai lawan babarapa karajaan nang maulah kakaisaran nang kuat. Di antara kakaisaran ngini adalah kakaisaran Parsia nangkaya Akhemenid, Parthia, Sassania, Buwaihidah wan Samania. Kakaisaran Parsia nang suah mamarintah iya Seleukus, Ummayyah, Abbasiyah, Turki Seljuk, Afshariyah wan Qajar.
Basa Parsia
[babak | babak asal-mulanya]Basa Parsia iya sabuting basa tuha di dunia nang masih ada sampai wayahini. Basa Parsia juwa tapandang marga tradisi sastranya wan sastrawan-sastrawannya nang tapandang wan babakat. Di antaranya yaitu Hafez, Ferdowsi, Khayyam, Attar, Saadi, Nezami, Roudaki wan jua Rumi. Basa ngini tamasuk dalam kulaan basa Indo-Eropa wan jadi basa rasmi di Iran.
Basa Parsia juwa umpat maulah sapalih basa Indunisia, dalam hal ngini nangkaya ngaran pawadahan nang tiba tumatan ngaran tampat Parsia dukanu, kaya Johansyah (Johan Shah) wan Firmansyah. Salain nitu, sapalih kuyaan Parsia nang lain taumpat dibuati ka basa Indunisia nangkaya anggur, kuil, bandar, manara, ratna (rakna), jahanam, topan (tufan), waswas, dll.
Agama
[babak | babak asal-mulanya]Paradaban Parsia hudah mamutusakan talu agama utama yaitu Zoroastrianisme, Manikeanisme, wan Bahá'í. Agama lain tamasuk Mazdak wan Manikeanisme nang kaduanya sacara kada langsung mampangaruhi agama Karistin: kadua-duanya tiba tumatan agama Zoroastrianisme. Wayahini, banyak urang pintar mandabatakan ihwal agama nang cungul sabalumnya, Zoroastrianisme atawa Yahudi. Tagal, buhannya hudah akur bahwa Zoroastrianisme datang sabalumnya tabila diambil matan pandangan angelologi (doktrin ihwal malaikat), demonologi (doktorin ihwal setan) wan doktrin ihwal kiamat wan musibah alam.[7]
Wahini, banyak urang Parsia umpat ka Syi'ah wan ada juwa bubuhan Islam (aliran Sunnah Waljamaah), Zoroastrianisme, Kristen, Yahudi, wan Bahá'í tagal kada banyak urangnya. Ada juwa ateis wan agnostik. Urang Parsia mulai masuk Islam kikira wayah 637 - 651. Parihal ngini baraitan lawan penyebaran Islam wayah Khulafa'ur Rasyidin.
Urang Parsia di saluruh dunia
[babak | babak asal-mulanya]- Iran - 22.986.329 (2005)

- Bahrain - 94.460 (2005)

- Australia - 27.095 (2005)

- Austria - 11.465 (2005)

- Azerbaijan - 1.160 (2005)

Jujuhutan
[babak | babak asal-mulanya]- ↑ http://wwwa.britannica.com/eb/article-230041?tocId=230041[pranala nonaktif permanen]
- ↑ Bahman Firuzmandi "Mad, Hakhamanishi, Ashkani, Sasani" m/s. 20
- ↑ "Iran. The Columbia Encyclopedia, Edisi ke enam. 2001-05". Diarsipkan dari versi asli tanggal 2009-03-01. Diakses tanggal 2007-07-01.
- ↑ Bahman Firuzmandi "Mad, Hakhamanishi, Ashkani, Sasani" m/s. 12-19
- ↑ Abdolhossein Zarinkoob "Ruzgaran: tarikh-i Iran az aghz ta saqut saltnat Pahlvi" m/s. 37
- ↑ Bahman Firuzmandi "Mad, Hakhamanishi, Ashkani, Sasani" m/s. 155
- ↑ JewishEncyclopedia.com - Zoroastrianisme