Môl (uned)

Môl

Enghraifft o:	uned sylfaenol SI, uned swm y sylwedd, uned ddeilliadol UCUM, System Ryngwladol o Unedau gydag enw arbennig
Dynodwyr
Freebase	/M/09b4v
Thesawrws y BNCF	21890
Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Un o'r unedau sylfaenol SI y System Ryngwladol o Unedau yw'r môl (symbol: mol), a ddefnyddir i fesur swm y sylwedd (swmp y deunydd a ddefnyddir mewn arbrawf, er enghraifft).

Mae un mol yn swmp o union 6.02214076×10²³ endid elfennol (tua 602 secstiliwn neu 602 biliwn gwaith triliwn), a all fod yn atomau, moleciwlau, ïonau, parau ïon, neu ronynnau eraill. Nifer y gronynnau mewn mol yw'r rhif Avogadro felly mae'r môl yn uned ddefnyddiol wrth wneud mesuriadau cemegol cymhleth.

Mae un môl yn pwyso'r un faint (mewn gramau) â'r cyfanswm o'r rhifau más o bob atom sydd yn y rhywogaeth. Er enghraifft, mae un môl o sodiwm (Na) yn pwyso 23 gram ac un môl o ddŵr (H₂O) yn pwyso 18 gram (2 x 1 am yr atomau hydrogen ac 16 am yr atom ocsigen).

Yr enw

Mae'r enw yn deillio o'r gair Almaeneg Molekulärgewicht ("pwysau moleciwlaidd"). Y cemegydd Wilhelm Ostwald (1853–1932) a fathodd y term, ond roedd y syniad o uned safonol i fesur hyn-a-hyn o ddeunydd wedi cael ei ddefnyddio am o leiaf canrif cyn hynny.