Jump to content

Պիտեր Զեեման

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Պիտեր Զեեման
հոլ.՝ Pieter Zeeman
Ծնվել էմայիսի 25, 1865(1865-05-25)[1][2][3][…]
Zonnemaire[4] կամ Professor Zeemanstraat 15, Շխաուվեն-Դաուվելանդ, Զեյլանդ, Նիդերլանդներ[5]
Մահացել էհոկտեմբերի 9, 1943(1943-10-09)[6][1][2][…] (78 տարեկան)
Ամստերդամ, Նիդերլանդներ[7][6][4]
ԳերեզմանAlgemene Begraafplaats Kleverlaan[8]
Բնակության վայր(եր)Professor Zeemanstraat 15?[5]
Քաղաքացիություն Նիդերլանդների Թագավորություն
Մասնագիտությունֆիզիկոս, համալսարանի դասախոս և լուսանկարիչ
Հաստատություն(ներ)Դելֆտի տեխնիկական համալսարան[9], Դելֆտի տեխնիկական համալսարան[9], Ամստերդամի համալսարան[7], Ամստերդամի համալսարան[7], Ամստերդամի համալսարան[7] և Լեյդենի համալսարան
Գործունեության ոլորտֆիզիկա[10], Զեեմանի էֆեկտ[10], մագնիսականություն[10] և մագնիսական դաշտ[10]
Պաշտոն(ներ)Rector of the university of Amsterdam?
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Բավարիական գիտությունների ակադեմիա, Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա, Նիդերլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա, Պապական գիտությունների ակադեմիա[11], Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Թուրինի գիտությունների ակադեմիա[4], Գյոթինգենի Գիտությունների ակադեմիա և Լինչեի ազգային ակադեմիա[12]
Ալմա մատերԼեյդենի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներինհոլանդերեն[1][10] և անգլերեն[10]
Գիտական ղեկավարՀեյկե Կամերլինգ Օնես
Եղել է գիտական ղեկավարCornelis Jan Bakker?[13], Pier Bosch?[13], Take Luite de Bruin?[13], Frederik Coeterier?[13], Hillebrand Willem Johan Dik?[13], Maria Clasina Droste?[13], Jacobus Marinus Faber?[13], Jan Geest?[13], Albert Jacobus Jozef Gerver?[13], Herman R. Woltjer?[13], Willem de Groot?[13] և Hendrika Brigitta van Meurs?[14]
Ինչով է հայտնիԶեեմանի էֆեկտ
Պարգևներ
Ամուսին(ներ)Johanna Elisabeth Lebret?[5]
 Pieter Zeeman Վիքիպահեստում

Պիտեր Զեեման (հոլ.՝ Pieter Zeeman, մայիսի 25, 1865(1865-05-25)[1][2][3][…], Zonnemaire[4] և Professor Zeemanstraat 15, Շխաուվեն-Դաուվելանդ, Զեյլանդ, Նիդերլանդներ[5] - հոկտեմբերի 9, 1943(1943-10-09)[6][1][2][…], Ամստերդամ, Նիդերլանդներ[7][6][4]), նիդերլանդացի ֆիզիկոս։ 1890 թվականին ավարտել է Լեյդենի համալսարանը, ուր և սկսել է դասախոսական աշխատանքը։ 1900 թվականից Ամստերդամի համալսարանի պրոֆեսոր։ 1896 թվականին հայտնագործել է մագնիսական դաշտի ազդեցությամբ սպեկտրային գծերի տրոհման երևույթը։ 1902 թվականին Հենդրիկ Լորենցի հետ միասին արժանացել է Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի Զեեմանի էֆեկտը բացահայտելու համար[23][24][25][26][27][28]։

Մանկություն և պատանեկություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պիտեր Զեեմանը ծնվել է Նիդեռլանդների Շխաուվեն-Դաուվելանդ կղզու Զոննեմաիրե քաղաքում՝ Կատարինուսա Ֆորանդինուս Զեեմանի և Վիլգեմինա Վորստի ընտանիքում։

Ֆիզիկայով հետաքրքրվել է վաղ տարիքից։ 1883 թվականին Բևեռափայլը տեսանելի է եղել Նիդերլանդներում։ Զեմմանը նկարել և նկարագրել է երևույթը և ներկայացրել է Նեյչր ամսագրին, որտեղ այն տպագրվել է։ Խմբագիրը բարձր է գնահատել «Պրոֆեսոր Զեեմանի ուշադիր դիտումները Զոննեմաիրեի իր դիտակետից»։

Ավագ դպրոցն ավարտելուց հետո 1883 թվականին մեկնել է Դելֆտ` դասական լեզուների լրացուցիչ կրթության համար, հետո դիմել է համալսարան ընդունելության համար։ Բնակվել է Ջ․ Ու, Լելիի տանը, որը Զոյդերզեի նախագծի պատասխանատուն էր։ Դելդտում եղած տարիներին հանդիպել է Հեյկե Կամերլինգ Օնեսի հետ, որ հետագայում դարձել է իր թեզի ղեկավարը։

Պարգևներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իր ներդրումների համար Զեեմանը ստացել է հետևյալ մրցանակները՝

Լուսնի վրա Զեեման խառնարանը կոչվել է իր պատվին։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 3 4 5 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 1 2 3 4 Pieter Zeeman — 2009.
  3. 1 2 Encyclopædia Britannica
  4. 1 2 3 4 5 www.accademiadellescienze.it (իտալ.)
  5. 1 2 3 4 Pieter Zeeman, Nobelprijswinnaar uit Zonnemaire
  6. 1 2 3 4 Зееман Питер // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  7. 1 2 3 4 5 Album Academicum — 2007.
  8. ↑ http://www.dodenakkers.nl/beroemd/wetenschap/158-zeeman.html
  9. 1 2 dataset Library TU Delft — 2017.
  10. 1 2 3 4 5 6 Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
  11. ↑ www.pas.va
  12. ↑ (unspecified title) — doi:10.5281/ZENODO.18315206
  13. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Mathematics Genealogy Project — 1997.
  14. ↑ https://www.regionaalarchiefdordrecht.nl/dordts-biografisch-woordenboek/bernardus-van-bilderbeek/
  15. ↑ The Nobel Prize in Physics 1902 — Nobel Foundation.
  16. ↑ https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  17. ↑ https://www.nasonline.org/programs/awards/henry-draper-medal.html
  18. ↑ https://royalsociety.org/grants-schemes-awards/awards/rumford-medal/
  19. ↑ List of Royal Society Fellows 1660-2007 — Royal Society. — P. 395.
  20. ↑ Liste des docteurs honoris causa de l'Université de Paris de 1918 à 1933 inclus (ֆր.) — 1934. — Vol. 9, Iss. 1. — P. 90—95. — ISSN 0041-9176
  21. ↑ https://journals.openedition.org/framespa/515?lang=en#tocto2n11
  22. ↑ https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k121031b/f32.image.r=%22HONORIS%20CAUSA%22?rk=236052;4
  23. 1 2 Rayleigh (1944). «Pieter Zeeman. 1865-1943». Obituary Notices of Fellows of the Royal Society. 4 (13): 591. doi:10.1098/rsbm.1944.0010.
  24. ↑ Zeeman, P. (1897). «The Effect of Magnetisation on the Nature of Light Emitted by a Substance». Nature. 55 (1424): 347. Bibcode:1897Natur..55..347Z. doi:10.1038/055347a0.
  25. ↑ «The Influence of a Magnetic Field on Radiation Frequency». Proceedings of the Royal Society of London (1854-1905). 60: 513. 1896. doi:10.1098/rspl.1896.0079.
  26. ↑ «The Influence of a Magnetic Field on Radiation Frequency». Proceedings of the Royal Society of London (1854-1905). 60: 514. 1896. doi:10.1098/rspl.1896.0080.
  27. ↑ Zeeman, P (1914). «Fresnel's coefficient for light of different colours. (First part)». Royal Netherlands Academy of Art and Sciences, Proceedings. 17 (I): 445–451.
  28. ↑ Zeeman, P (1915). «Fresnel's coefficient for light of different colours. (Second part)». Royal Netherlands Academy of Art and Sciences, Proceedings. 18 (I): 398–408.
  29. ↑ «Fellows of the Royal Society». London: Royal Society. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ մարտի 16-ին.
  30. ↑ «Henry Draper Medal». National Academy of Sciences. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 19-ին.

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պիտեր Զեեման» հոդվածին։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 680)։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Պիտեր_Զեեման&oldid=10687768» էջից