Sveitastjórnarkosningarnar á Íslandi 2026 voru haldnar þann 16. maí2026. Kjörin var 61 sveitarstjórn en þeim fækkaði um þrjár frá seinustu kosningum vegna sameininga sveitarfélaga sem þegar höfðu farið fram eða tóku gildi eftir kosningarnar.
Helstu tíðindi kosninganna voru gott gengi Sjálfstæðisflokksins í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu þar sem flokkurinn náði annað hvort hreinum meirihluta í sveitarstjórnum eða var í lykilstöðu fyrir meirihlutamyndun. Þá náði Miðflokkurinn víða góðum árangri. Niðurstöðunum var gjarnan lýst sem „hægribylgju“.
Meirihlutar féllu í Reykjavík, Reykjanesbæ, Akureyri, Mosfellsbæ, Skagafirði, Borgarbyggð og Ísafirði svo nokkur séu nefnd af stærri sveitarfélögum landsins.
Sveitarstjórnir eru kjörnar annað hvort með listakosningu eða óbundinni kosningu en síðari kosturinn felur í sér persónukjör þar sem allir kjörgengir einstaklingar í sveitarfélagi eru í framboði nema þeir sem sérstaklega hafa skorast undan því. Óbundin kosning fer fram ef enginn framboðslisti kemur fram fyrir framboðsfrest en ef aðeins einn framboðslisti berst, þá teljast efstu menn þess lista sjálfkjörnir (jafn margir og sætin eru í sveitarstjórninni). Fjöldi sveitarstjórnarmanna er misjafn eftir sveitarfélögum en stendur þó alltaf á oddatölu. Fæstir geta þeir verið fimm en flestir eru þeir í Reykjavík þar sem þeir eru 23.
Fyrir þessar sveitarstjórnarkosningar var sett í kosningalög sérstakt tímabundið ákvæði vegna náttúruhamfara við Grindavík sem leyfir þeim kjósendum sem höfðu lögheimili þar fyrir rýmingu bæjarins 10. nóvember 2023 en hafa flutt það í annað sveitarfélag að velja hvort þeir verði á kjörskrá í Grindavík eða í því sveitarfélagi þar sem þeir hafa nú lögheimili.[1]
Kosningarnar fóru fram í 62 sveitarfélögum en kjörnar voru 61 sveitarstjórn. Munurinn þarna á milli er vegna þess kjörin var sveitarstjórn í sameinuðu sveitarfélagi Borgarbyggðar og Skorradalshrepps en sameiningin tók gildi eftir kosningar. 50 sveitarstjórnir voru kjörnar í listakosningu og samanlagt voru 3.156 einstaklingar í framboði á 178 framboðslistum. Þar fyrir utan var sjálfkjörið í fjórum sveitarfélögum þar sem aðeins einn framboðslisti barst og í sjö sveitarfélögum fór fram óbundin kosning.[2]
Sjálfstæðisflokkurinn var í framboði undir eigin nafni í 34 sveitarfélögum, Framsóknarflokkurinn í 26 sveitarfélögum, Miðflokkurinn og Samfylkingin í 19 sveitarfélögum hvor og Viðreisn í 10 sveitarfélögum. Vinstri græn buðu fram undir eigin nafni í fjórum sveitarfélögum en í kosningabandalagi undir merkjum Vinstrisins í tveimur. Sósíalistaflokkurinn bauð fram í tveimur sveitarfélögum en Píratar og Flokkur fólksins eingöngu í Reykjavík. Aðrir framboðslistar voru staðbundnir og ekki undir merkjum stjórnmálaflokka á landsvísu.
Yfirlit framboða í öllum sveitarfélögum. Raðað eftir fjölda kjósenda á kjörskrá.
Í töflunni hér að neðan má sjá þá stjórnmálaflokka sem starfa á landsvísu og fjölda sveitarstjórnarfulltrúa á landsvísu sem komu í hlut hvers og eins. Hér er eingöngu litið til framboða undir listabókstöfum flokkanna og því ekki tekið tillit til staðbundinna framboða sem flokkarnir eiga í einhverjum tilfellum aðkomu að.
Sjálfstæðisflokkurinn fékk flesta fulltrúa kjörna í sveitarstjórn og bætti nokkrum við sig á landsvísu en Miðflokkurinn bætti við sig flestum fulltrúum. Gott gengi Framsóknarflokksins í kosningunum 2022 gekk nú að nokkru leyti til baka en flokkurinn hefur þó næst flesta fulltrúa í sveitarstjórnum á landsvísu. Fulltrúum Samfylkingar og Viðreisnar fjölgaði einnig en þessir flokkar buðu nú fram undir eigin nafni í fleiri sveitarfélögum en áður. Píratar og Flokkur fólksins misstu alla fulltrúa úr sveitarstjórnum.
Á síðustu mánuðum fyrir kosningar sýndu skoðanakannanir meira fylgi Sjálfstæðisflokks, Samfylkingar, Viðreisnar og Miðflokksins en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hafði fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.[3] Nokkur umræða átti sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem áður var oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út að hún hygði á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í Vinstrið.[4]
Á síðustu vikum kosningabaráttunnar jókst fylgi Sjálfstæðisflokksins verulega í skoðananakönnunum og það skilaði sér í kosningunum þar sem flokkurinn náði sinni bestu niðurstöðu í Reykjavík í 16 ár sem skilaði honum níu fulltrúum í borgarstjórn. Fimm flokka meirihlutinn kolféll þar sem Samflykingin stóð í stað en Píratar og Flokkur fólksins misstu alla sína fulltrúa. Miðflokkurinn fékk bestu útkomu sem hann hefur náð í borgarstjórn með þrjá fulltrúa kjörna.
Hildur Björnsdóttir, oddviti Sjálfstæðisflokks, var í lykilstöðu fyrir meirihlutamyndun og hafði kost á því að mynda tveggja flokka meirihluta með Miðflokki eða þriggja flokka með Viðreisn og Framsóknarflokki. Síðari kosturinn varð ofan á en tilkynnt var um myndun slíks meirihluta á blaðamannafundi í Viðey 27. maí. Hildur verður borgarstjóri, Einar Þorsteinsson, oddviti Framsóknarflokks, verður formaður borgarráðs en Björg Magnúsdóttir, oddviti Viðreisnar verður forseti borgarstjórnar. Eftir eitt ár er fyrihugað að Einar og Björg skipti á embættum.[5]
Sitjandi meirihluti Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks hélt velli. Sjálfstæðisflokkurinn fékk sína bestu niðurstöðu í sögu bæjarins og hreinan meirihluta í bæjarstjórn í fyrsta skiptið.
Meirihluti Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks hélt velli en báðir flokkar fengu nú þrjá fulltrúa kjörna. Sjálfstæðisflokkur missti þannig einn fulltrúa en Framsóknarflokkur fékk einum fleiri en síðast. Viðræður hófust milli meirihlutaflokkanna um áframhaldandi samstarf, en þeim var slitið og ásakanir um trúnaðarbrest Framsóknarmanna komu fram frá talsmönnum Sjálfstæðisflokks, Samfylkingar og Viðreisnar þar sem Valdimar Víðisson, oddviti Framsóknarmanna, var sakaður um að hafa átt í meirihlutaviðræðum við bæði Sjálfstæðisflokkinn annars vegar og Samfylkingu og Viðreisn hins vegar á sama tíma. Á endanum varð úr að Sjálfstæðisflokkur, Samfylking og Viðreisn mynduðu nýjan meirihluta.[6]
Vegna fylgistaps Samfylkingar lýsti Guðmundur Árni Stefánsson því yfir eftir að fyrstu tölur voru birtar að hann tæki persónulega ábyrgð á niðurstöðunni og tilkynnti síðar að hann myndi ekki taka sæti í bæjarstjórn og að hann myndi einnig víkja úr embætti varaformanns Samfylkingarinnar.[7]
Sameining Borgarbyggðar og Skorradalshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í september 2025 og tekur gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga. Framsóknarflokkur hafði haft hreinan meirihluta í Borgarbyggð sem féll nú.
Sameining Kaldrananeshrepps og Árneshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í mars 2026 og átti að taka gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna en framkvæmd íbúakosninganna var kærð til innviðaráðuneytisins sem úrskurðaði sameiningarkosninguna ógilda. Sveitarstjórnarkosningar fara því fram í sitt hvoru lagi í hreppunum en síðan þarf að endurtaka sameiningarkosninguna.[8][9]
Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 96 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan þrjá sem sérstaklega höfðu skorast undan því. Tveir urðu jafnir í 5. og 6. sæti með 27 atkvæði og var þá notast við hlutkesti til að ákveða hvor yrði aðalmaður í sveitarstjórn.
